Mentoring

Przeniesienie

Czym jest mentoring? Przeniesienie

Przeniesienie

W klasycznych modelach terapeutycznych (zwłaszcza w podejściu psychodynamicznym, tak zwanej psychoanalizie) pacjent początkowo nie jest świadomy procesu zdrowienia, zaś pojawiający się opór psychiczny przed zmianą jest skutkiem nieuświadamianych problemów. Terapeuta celowo aktywizuje opór aby tym silniej unaocznić pacjentowi źródła jego trudności. Opór wyraża się poprzez unikanie, hamowanie lub blokowanie napotkanych tematów. Częstokroć już sama relacja, postrzegana nieświadomie jako stan zależności (terapeuta-pacjent) podobnej do relacji rodzic-dziecko budzi silne emocje.

Ponadto przeniesienie negatywnych emocji pacjenta dotyczących jego przeszłości lub też stłumionych pragnień (np. potrzeby opieki, miłości, bezpieczeństwa itp.) na osobę terapeuty stanowi „narzędzie” terapeutyczne, dzięki któremu pacjent może uświadomić sobie niezrealizowane potrzeby. Adresuje je, co prawda, początkowo do niewłaściwej osoby – do terapeuty, jednak wówczas uświadamia sobie ich istnienie oraz dynamikę. Dzięki temu będzie mógł je lepiej rozpoznać i zrealizować w rzeczywistym świecie. Dlatego terapeuta, zdystansowany do spraw pacjenta, dostrzega obszary trudności pacjenta i wskazuje możliwość zmiany na głębokim poziomie stłumionych pragnień. Takie jest przynajmniej założenie.

Role

Efekt przeniesienia badany i opisywany przez psychologię, wykorzystywany przez niektóre terapie jako narzędzie informujące o skrytych pragnieniach ma również miejsce na co dzień w relacjach spontanicznych i przypadkowych lecz również w czasie mentoringu. W istocie wszystkie role społeczne, które pełnimy zarówno w życiu osobistym jak i w pracy sprowadzają się do trzech podstawowych, znanych nam z dzieciństwa – ról dorosłego, rodzica i dziecka. Wyznaczają one linię generalnej zależności hierarchicznej i dominacji, która potem towarzyszy nam przez całe życie. Trzecia, najbardziej neutralna rola, to pozycja rówieśnika lub rodzeństwa. To w konfrontacji i współpracy z rodzeństwem a potem z napotykanymi, od piaskownicy do uniwersytetu, rówieśnikami uczymy się rywalizacji i kooperacji, budowania sojuszy i walki.

Symboliczny rodzic

Pełniąc role dominujące jak nauczyciel, kierownik, mentor zawsze odnajdujemy w sobie fundamentalną strukturę roli rodzica. W odwrotnej sytuacji, gdy jesteśmy uczniami, podwładnymi, mentee – nasze postawy i zachowania są echem ról dziecięcych. W zasadniczy i fundamentalny sposób rzutujemy na relację mistrz – uczeń, szef – podwładny, mentor – mentee i temu podobne, nasze doświadczenia (dobre i złe) z relacji rodzic – dziecko. Im w przeszłości mamy za sobą więcej złych, traumatycznych przeżyć, tym więcej lęku i mieszanki negatywnych emocji zarówno po stronie rodzica jak i dziecka. Im więcej pozytywnych doświadczeń, tym silniejsza skłonność do kooperacji. Mechanizmy te są tak silnie i najczęściej nieuświadamiane, że poza specjalistycznym rodzajem analiz (psychologia) są niedostrzegane przez strony relacji.

Niemiej jednak niemal zawsze się przejawiają – im silniejsze były emocje związane z przeszłością oraz im większa wagę przykładamy do wydarzeń aktualnych, które w jakiś sposób przypominają przeszłe relacje rodzic- dziecko. Wystarcza niewiele sygnałów, skojarzeń, bodźców by wywołać efekt przeniesienia. Może to być zaledwie zwykły gest, wygląd, wypowiedziane zdanie lub sama sytuacja edukacyjna by uruchomić przesilenie zarówno po stronie symbolicznego rodzica (mentora) jak i symbolicznego dziecka (mentee) a w raz z nim lawinę skrajnych emocji.

Czym jest mentoring? Przeniesienie
3 (60%) 2 votes

Udostępnij:
Maciej Bennewicz

Maciej Bennewicz

Dyrektor Instytutu Kognitywistyki, wykładowca mentoringu i coachingu, pisarz, socjolog, coach, terapeuta, superwizor.