Judasz i tajemnica zdrady 2.

Historia o Judaszu  to opowieść o determinacji, o sile wpływu, którą starożytni Grecy nazwaliby fatum lub wyrokiem dajmona. Mojry (lub rzymskie Parki) tkają nić losu, od nich zależy los każdego człowieka, lecz także losy świata. Współcześnie nie lubimy myśleć, że nasze życie zależy od przypadku, od ślepego trafu, układu gwiazd, lub wyroków boga, a jednocześnie  chcielibyśmy te wyroki znać, lub choćby upewniać się każdego dnia, że „los nam sprzyja” a prognozy dla Wagi lub Byka są pomyślne. Tymczasem Judasz, który zdradza zachowuje się  jakby był bezwolny i choć teologowie uznają zdradę Judasza oraz śmierć Chrystusa za nieuniknioną, poza wolą zdrajcy, który jest tylko ślepym narzędziem bożego planu, mimo tego Iskariota  czuje się odpowiedzialny, zwraca srebrniki i popełnia samobójstwo. Z jakiego powodu bierze na siebie odpowiedzialność? Dlaczego Stwórca go z niej nie zwalnia? Dlaczego nie okazuje wspaniałomyślności i miłosierdzia wobec zdrajcy, który „musiał” zdradzić? Czy to po prostu kolejna biblijna niekonsekwencja?

Determinujący wpływ

Osobowość jest determinowana i zarazem determinująca. Kierunek, siła i mechanizm tej zależności są nie do przewidzenia dopóki konkretne życie ludzkie trwa. W tym znaczeniu nie można mówić o „zwykłym człowieku”, którego działania mają niewielki wpływ determinujący na kulturę, lub przeciwnie o jednostce wyjątkowej, która tę kulturę i normy w niej obowiązujące przemienia. Z pozoru nieważne zdarzenie w biografii nieznanej osoby (pozornie nic nie znaczącej) może odmienić losy całych grup społecznych, narodów a nawet świata. Niekiedy jedno zdarzenie będące, wynikiem zbiegu okoliczności potrafi przeniknąć do tła i definitywnie odmienić losy wielu ludzi. Oczywiście odwrotna zależność – tło społeczno-kulturowe wpływające na jednostkę – wydarza się nieustannie, trwa w sposób nasilony w dzieciństwie i kończy się wraz ze śmiercią jednostki.

Jesteśmy w stanie ocenić znaczenie ludzkiego życia dopiero, gdy zmitologizowane treści biograficzne przenikną do archetypów i staną się treściami nieświadomości zbiorowej – jak historia Mahatmy Gandhiego, Karola Wojtyły czy Jana Meli, Tomasza Golloba czy Roberta Lewandowskiego. Jednakże codziennie przenikają do nas informacje o nieznanym kierowcy, który uratował czyjeś życie; maszyniście kolejowym, który przeciwdziałał katastrofie; oddanej pielęgniarce; odważnym pilocie samolotu; pełnej poświęceń matce. Słyszymy też o terroryście, przestępcy, skorumpowanym urzędniku. Ich działania również wpływają na rekonfigurację tła społecznego, choć nazwiska te znikają w gąszczu informacji. Jak spadające fajerwerki na chwilę rozświetlają niebo by zgasnąć równie nagle, jednak ślad ich działania pozostaje w przestrzeni społecznej jako symbol, mem, który żyje odtąd własnym życiem. Z tego punktu widzenia jedyną różnicą między anonimowym maszynistą a Gandhim jest siła i zakres wpływu, oraz świadomość znaczenia jakie wywarła dana osoba, lub jej mit, na daną zbiorowość. Mit zawsze ma związek z archetypem lub wieloma archetypami, czyli dawnymi, utrwalonymi, najczęściej nieuświadamianymi symbolami, które konstruują wzorce społeczne i osobowościowe.

Judasz i tajemnica

Historia Judasza jest tak brzemienna w skutki, tak ważna, i w omawianym kontekście kulturotwórcza, gdyż jest o zdradzie i tajemnicy. Dotyczy silnych archetypów związanych z rolami, takimi jak m.in.: ojciec, syn, mistrz, uczeń, zdrajca, prorok; a także relacji: mistrz – uczeń, jednostka – grupa, konserwatyści – rewolucjoniści, my – oni, wierni – zdrajcy, religia – herezja; oraz archetypowych pojęć jak: lojalność, przynależność, zaufanie, wspólnota, wina, niewinność i oczywiście zdrada i śmierć. Najważniejsza jednak z nich, która umyka uwadze ilekroć mówi się o zdradzie Judasza lub przywołuje jego imię jako symbol zdrajcy – to tajemnica.

Właściwie nie wiemy dlaczego Judasz zdradził. Z jakiego powodu pomimo ujawnienia, przez Jezusa, że to Judasz jest zdrajcą – Iskariota i tak zdradza? Z jakiego powodu żaden z apostołów, świadków całego zdarzenia, (Jezus przecież publicznie ujawnia kto go zdradzi), nic nie robi by powstrzymać zdrajcę? Zatem nie tyle sama zdrada, która wydaje się dość oczywistym zachowaniem – w przypadku Judasza tłumaczona jest zachłannością, za wydanie Jezusa otrzymuje pieniądze – ile tajemniczość zachowania Judasza wydaje się prawdziwie nieświadomym archetypem, replikowanym w kulturze zachodu do dnia dzisiejszego.

cdn.

 

Judasz i tajemnica zdrady 2.
4.33 (86.67%) 3 votes

Udostępnij:
Maciej Bennewicz

Maciej Bennewicz

Dyrektor Instytutu Kognitywistyki, wykładowca mentoringu i coachingu, pisarz, socjolog, coach, terapeuta, superwizor.