Sen Nowosilcowa – Oksana Zabużko

Oksana Zabużko
Oksana Zabużko

Ukraińska poetka, pisarka i eseistka Oksana Zabużko tak pisze: Przeszłość istnieje dziś, zaś teraźniejszość będzie istniała w przyszłości i odwrotnie, bo przyszłość już w jakimś stopniu nas dotyczy. Nie ma znaczenia, czy jesteśmy Ukraińcami, Holendrami czy Papuasami. Zwłaszcza teraz, gdy ziemię zamieszkuje siedem miliardów ludzi.

A potem dodaje:

Za każdym razem, gdy zaczynają się światowe perturbacje, kobiety trafiają na samo dno. Wojna to zabawa chłopczyków, kobietom zależy na zachowaniu ciągłości życia. Gustaw Herling-Grudziński pisał w „Dziennikach”, że inteligentna Polka jest inteligentniejsza od inteligentnego Polaka. Tyczy się to każdego narodu. Wśród mężczyzn jest większy niż u kobiet rozrzut między geniuszami a idiotami. Przyroda eksperymentuje na mężczyznach, utrwala się zaś na kobietach. To dlatego wojna nie ma kobiecej twarzy, za to w trakcie tej wojny kobiety ponoszą konsekwencje męskiego konfliktu.

Jako eseistyka opisuje w swoich książkach spustoszenia jakich w ukraińskiej kulturze i mentalności zwykłego człowieka dokonały lata komunizmu i totalitaryzmu. Nas to również dotyczy. Przyklejono Oksanie łatkę feminizmu i jak to z łatkami bywa jest to jakieś niesprawiedliwe zaszufladkowanie. Nic dziwnego  – jako jedna z pierwszych ukraińskich autorek zaczęła mówić o kobietach, do kobiet, z pozycji doświadczeń kobiety. Zaczęła mówić rzeczy niełatwe. Ukraina to męski świat. Prezydenci Kuczma, Juszczenko, Janukowycz pomimo okrągłych słów tylko utrwalali wpływy oligarchów, wszechwładzę prezydenta, przekupstwo. Podobnie uwięziona obecnie premier Tymoszenko – wsparła ów męski świat. Znamienna jest kadencja Juszczenki, którego poparła Pomarańczowa Rewolucja i który jej dziedzictwo roztrwonił. Natychmiast skonfliktował się z Tymoszenko o wpływy w gospodarce. W kolejnych wyborach dostał 4% poparcia. Klęska. Pamiętacie III część Dziadów Adama Mickiewicza, słynny sen senatora Nowosilcowa, a może pamiętacie też Rewizora Mikołaja Gogola a może jego Martwe dusze; a może Miłość na Krymie Sławomira Mrożka? Lęk przed władzą, korupcja, nieufność, donosicielstwo, przemoc ukryta i otwarta, oportunizm. Małe interesy, drobne oszustwa, szwindelki, przekręty i w końcu gigantyczne malwersacje. Jak było za cara, tak było za Stalina, tak jest za Putina, Janukowycza. Męskie walki, męskie spory, męskie interesy. Ludzi jest łatwo popchnąć do przemocy. Po co, żeby pod spodem, w ciszy gabinetów, z dala od płonących opon, upiec własne interesy.

Ukraina płonie. Nadaremno? Ponad 80 % obrotu handlowego Ukraina ma z Rosją, ogromną bazę Czarnomorskiej floty w Sewastopolu, gaz i ropę z Rosji, papiery dłużne w rękach Kremla, uzbrojenie, rynek farmaceutyczny, banki. Jej gospodarka nie istnieje bez rosyjskiej. Jakie sankcje europejskie mogą być groźne jeśli są całkowicie marginalne? Europa sama ma swoje zbankrutowane: Grecję, Portugalię, Hiszpanię i Włochy, Węgry które ledwie zipią i setkę problemów z państwami na Bałkanach. Kiedy pod koniec lat 80 XX wieku studiowałem socjologię na UW, mówiliśmy często na seminariach, w żywych dyskusjach, że zmiana ekonomiczna a nawet polityczna w Polsce może i jest możliwa w jakieś odległej perspektywie czasowej ale zamiana mentalności, tej  ze snu Nowosilcowa, będzie niesłychanie trudna. Tak jak część Polaków popierała Targowicę, tak przecież sami Polacy poparli stan wojenny. Do dziś śnimy w Polsce sen Nowosilcowa pełen fobii i lęków, an Ukrainie to już nie tylko sen, to realna siła kremlowskiego cara.

Wojna nie ma kobiecej twarzy, choć płacą za nią kobiety. Przeszłość istnieje dziś – przejawia się w naszej społecznej niedojrzałości i dojrzałości, w naszej od lat powtarzanej swarliwości i głupocie, w naszych grzechach i oportunizmie oraz w naszej solidarności, życzliwości, trosce. Wojna karnawału z postem? Świat mężczyzn próbuje zdominować świat kobiet? Jakie jest połączenie? Jak przestać śnić sen Nowosilcowa? Jak szanować wolność, gdy już się ją ma? A może codziennie trzeba wolność pielęgnować, gdyż wolność nigdy nie jest dana raz na zawsze?

Sen Nowosilcowa – Oksana Zabużko
Oceń artykuł

Udostępnij:
Maciej Bennewicz

Maciej Bennewicz

Dyrektor Instytutu Kognitywistyki, wykładowca mentoringu i coachingu, pisarz, socjolog, coach, terapeuta, superwizor.

7 komentarzy

  1. A może codziennie trzeba wolność pielęgnować, gdyż wolność nigdy nie jest dana raz na zawsze?

    Wolność moim zdaniem rozumiana jako codzienne wyzwalanie do wiary, życia, poszanowaniu świata i życia (jeśli jest to Prawosławie, to życie w takim duchu, ale w każdej religii z poszanowaniem dla innej, Bóg jest jeden dla wszystkich niezależnie czy ktoś jest biały, żółty, kwarcowy czy tęczowy).
    Gdzieś we mnie kołacze wiara? w dawną „bajkową” długowieczność, w to że Jeszua Ha-Nocri nie został zrozumiany i ludzie z biblijnych 900 lat zaczęli dożywać coraz mniej.
    Być może nauczyli się wybierać źle, stawiać na Barabszy w sobie w innych?
    …że atakują żydowskie księgi bo boją wiedzy, którą sobie w nich przekazują ludzie tego wyznania?
    W Helclów obecnym DPS krakowskim kobiety były w czasie drugiej wojny okrutnie i bestialsko traktowane jako więźniarki. Co takiego doznali Niemcy (nie wszyscy to rzecz jasna), jak byli traktowani jako Naród czy Rosjanie i Czerwonoarmiści, że byli w stanie i nie potrafili inaczej?

    Historia jest krwawa i pełna tajemnic, interesów własnych ponad narodowymi, pełna mesjanizmu u zdrajców. Wiadomo, że nikt mimo okrucieństwa nie jest tylko czarny, tylko złym bohaterem dziejów. Odpowiedzialność takiego Janukowycza, Saddama Husajna, małżeństwa Romów rozstrzelanych jako szoł telewizyjne rozkłada się na ludzi, pragnących napełnić swoje kabze, nachapać siebie i obdarzyć rodziny, miłości, kochanki, żony. Jacy jesteśmy? Brat Chmielowski w katolicyzmie mówił ten jest dobry kto CHCE być dobry :)

    Pozdrawiam
    spokojnej slow niedzieli

  2. Pokój dla Ukrainy jest najważniejszy.Niech się spełni.Wszystko da się załatwić dyplomatycznie.Najgorsza jest ta Ich mentalność.Będzie dobrze, dadzą radę.Szkoda tych ludzi…

  3. a car putin sojedzieniciel igrzyska dla narodu urządził, dobry pan…

  4. Moja babcia byłą świadkiem jak Niemcy rozstrzelali jej brata, niby kobiety oszczędzono ale z jakim obrazem w głowie…. Hellinger jest Niemcem, wywołał burzę w swoim kraju, kiedy stwierdził, że Hitler należy do rodziny….Niemcy chętnie by zapomnieli o tym rozdziale, nie da się…. Nie chodzi o rozgrzeszanie , ale o pamiętanie i przejęcie odpowiedzialności….. Czy na Ukrainie czy w Rosji ktoś jest kiedykolwiek za coś odpowiedzialny, co władza to pali się dokumenty….

  5. John Fowles w „Magu” napisal o wojnie ,ze mezczyzni widza przedmioty a kobiety polaczenia miedzy nimi-czy one do siebie pasuja,czy sie lubia…dlatego wojna dla kazdej prawdziwej kobiety jest absurdem i tragedia. na wojnie cierpia kobiety i dzieci.

  6. Dzisiejszy wpis oddaje moje przemyslenia na temat Polski.

    Na Ukrainie jest gorzej.
    Ci ktorzy byli tam rok -dwa temu potwierdzaja…cofneli sie w czasie do dziecinstwa ,znanego nam z dziecinstwa….dziwili sie, jak mentalnie ,nie tylko gospodarczo Ukraina zostala w tyle….
    Obok serdecznosci i troskliwosci…zawisc,szwindel i calkowity brk poczucia czegos wspolnego…slowianska goscinnosc i ziejace alkoholem geby bylych kolchoznikow…Urodziwy Krym….i brud….i przemozna chec „zlupienia” przyjezdnych…kontrast miedzy mozliwosciami wykorzystania potencjalu i calkowita nieswiadomoscia,jka z niego korzystac….

    Niemcy ,choc wlozyli ogromny wysilek w inetgracje,do dzis mentalnie dziela sie na „wschodnie ” i zachodnie”Niemcy ,choc „ex-DDR-owek” i tak lepiej stoi niz Europa Środkowa za Odra…
    postkomunistyczna aura ,jak i kontynentalny klimat mocniejsze,im dalej na wschod….

    Korzystajmy z naszego polozenia ,choc bardzo wspolczuje Ukraincom i Ukrainie…..
    Robmy pozytek z naszej wolnosci.

  7. Gdyby na Ukrainie była ropa, już byłoby o zamieszkach…. Kto na zachodzie będzie z Putinem zadzierać? Putin siedzi cicho czeka aż się Ukraina wykrwawi… Na Facebooku ludzie przesyłają sobie drastyczne zdjęcia….. i co i nic…. To „wyższy biznes” , tu przewalają się miliardy… jakie tam ma znaczenie śmierć 19 letniej dziewczyny…urwana ręka jakiegoś pana…. rozstrzelany dziennikarz….setki dziewczyn zarabiających przy polskich drogach… hipokryzja….

Komentarze są wyłączone.