Wir i umysł tao

ptak i obserwator
ptak i obserwator

Tymczasem umysł medytującego, umysł tao jest inny. Nie tylko wychodzi poza typową analizę i ocenę, nie tylko wykracza poza scalanie i syntezę, taki umysł odpuszcza. Scalanie, czyli to, co Steven Jobs nazywał łączeniem kropek – sprawia, że z pozoru niezależne elementy zaczynają tworzyć całość. Na przykład do iPoda dodajemy telefon, do tego panel dotykowy, wyeliminujmy klawisze, dołączymy FB oraz Interent a także milion apek i mamy nowoczesny smartfon. Albo inaczej. W domu bieda. Został jeden pomidor, resztka sera i trochę mąki. Jak wykarmić całą, wielką, neapolitańską rodzinę? Zrób płaski placek. Bez jajek. Jajka są drogie. Dodaj zakwas. Pokrój pomidora i posyp wszystko resztką sera. Całość wsadź na krótko do pieca. Można dorzucić jakiś listek bazylii. Tak powstała pizza.

 ***

Najpierw pojawia się wzorzec, wyuczony lata temu schemat. Ów schemat jak system pomiarowy skaluje rzeczywistość i wydaje werdykt, najczęściej zero-jedynkowy. Jego skutkiem są emocje – pozytywne lub negatywne. Na przykład kwestia uchodźców. Obcy, niebezpieczni, roszczeniowy. Mogą zabrać pracę i spokój. Prosta ocena. Wynik – lęk a potem złość. Umysł oceniający wydał werdykt. Albo inaczej: uchodźcy, zrozpaczeni, osamotnieni, skazani na tułaczy los, wyrzuceni z ojczyzny, cierpiący. Biedne dzieci ranne i wyczerpane. Wynik – współcierpienie, współodczuwanie. Reakcją jest empatia, chęć ulżenia w cierpieniu, które odczuwamy podobnie jak własne. Solidarność.

 ***

W drodze rozwoju osobistego lub społecznego może uruchomić się umysł syntetyzujący. Rozważymy ten sam przykład. Uchodźcy – biedni, ale i napastliwy, pozostawieni sobie ale i roszczeniowy. Skąd się wzięli na granicach? Mafia czerpie krociowe zyski. Kto utrzymuje mafię, daje jej sprzęt, nawigację? Doświadczenie uczy, że tajne służby. Skąd tylu emigrantów? Toczą się wojny, gdyż cały region od Maroka po Afganistan, cały pas od północnej Afryki po Bliskich Wschód jest zdestabilizowany. Dlaczego? Gdyż USA wspierane przez część państw europejskich walczy o hegemonię w rejonie. Ścierają się interesy Turcji, Iranu, Arabii Saudyjskiej, USA, Izraela i Rosji. Zwłaszcza w Syrii prezydent al- Asad wspierany jest przez Rosję oraz Iran a ISIS przez Europę i USA oraz Turcję. Tak, tak – to nie pomyłka – podpowiada umysł syntetyczny, nie ufaj pozorom. Turcja popiera państwo islamskie, gdyż jego bojówki pacyfikują Kurdów, którzy od dziesięcioleci chcą wykroić swoje państwo z terytorium wielkiej Turcji, Iraku i Syrii. Nic z tego. W dodatku pod płaszczykiem ISIS można prowadzić dowolną wojnę, kto się poskarży? Biedni Pasztuni w górach Pamiru, syryjscy chłopi, kurdyjscy pasterze?

Umysł łączący kropki szuka dalej. Giną ludzie. Jednak wciąż jest to skala mniejsza jak w przypadku ucieczki z Czeczeni, którą spacyfikował, bez mrugnięcia okiem ze strony Zachodu, Wowa Putin. Putin? Katowany przez ojczyma sierota z kompleksami. Dawny kagiebista. Jego wojska dokonywały w Czeczeni masowej eksterminacji ludności. Media grzecznie o tym milczały. Dlaczego teraz nie milczą? Gdyż jest w tym jakiś zamysł – zastanawia się umysł analityczny by poszerzyć swoją syntezę. Jaki? Grecję można postraszyć, Niemcy zobowiązać, Austrię zmobilizować, Francji pogrozić palcem. No, nie konkretnie krajowi, ale ludziom i politykom. Oprócz tego w dobie globalizacji nie ma przecież jakichś interesów amerykańskich, czy niemieckich – jest globalny interes kapitału. Sieć ponadnarodowych korporacji, które czerpią krociowe zyski z wojen, długów, paliw itd.

I tak oto umysł może poszerzać analizę poszczególny elementów, dołączać nowe i wreszcie może mieć problem ze scalaniem. Potocznie mówi się „nie ogarniam tego”. Wówczas umysł może się zawiesić, dosłownie, poznawczo przestaje funkcjonować, już nic nie chce widzieć, słyszeć ani czuć. W efekcie albo alienuje się albo wraca do pozycji wzorca, czyli do prostych ocen. Często ów wybór schematu, stereotypu odbiera jak ulgę po męczącym wysiłku wieloaspektowego oglądania rzeczywistości. W końcu słyszy przecież apele w rodzaju: bądź jednoznaczny, opowiedz się, przyłącz się do grupy a najlepiej do większości, dokonaj wyboru. Ulega i wybiera. Tak jest prościej. Już nie boli, już nie targa emocjami. Co prawda jest jakieś za i przeciw, jakaś prawda i fałsz, przeciwnicy atakują, opozycyjne poglądy uderzają, hejterzy nie oszczędzają ale…swojej prawdy można bronić z czystym sumienie tłumiąc i wymiatając z głowy wszelkie wątpliwości. W każdym razie ból jest mniejszy.

***

Tymczasem umysł medytującego, umysł tao jest inny. Nie tylko wychodzi poza typową analizę i ocenę, nie tylko wykracza poza scalanie i syntezę, taki umysł odpuszcza. Nie lgnie, nie interpretuje, nie ocenia. Bierze w dłonie (taka metafora: „umysł bierze w dłonie” :) ogląda i pozostawia. Delikatnie usuwa się w cień. Umysł taki jest jak antropolg, który wie, że nie można ingerować, jak fotograf, który potrafi godzinami czatować zanurzony po szyję w wodzie, przykryty siatką by uchwycić to jedno jedyne zdjęcie czapli. Umysł tao niczego nie wie, gdyż wiedza pochodzi od oceny. Umysł tao jest zanurzony w rzeczywistości. Doświadcza emergencji, gdyż dostrzega, że wszelki chaos zmierza do samouporządkowania. Im mniej się w tym chaosie miesza, tym uporządkowanie następuje szybciej.

Umysł obserwatora sądzi, że ze wszystkim jest tak samo jak z herbatą w szklance. Gdy zaczynasz mieszać w niej łyżeczką powstaje chaos, woda, liście, cukier, cytryna – wszystko miesza się bezładnie, jednak w następnej chwili powstaje wir, który porywa składniki. Wir jest dynamiczny, niebezpieczny, elementy krążą wokół centrum, które wciąga wgłąb. Lecz wystarczy wyciągnąć łyżeczkę i natychmiast zawartość się uporządkuje. Nastanie ład. Taoista powie – przestań mieszać w swojej głowie, przestań mieszać w relacjach, w świecie, w matce Ziemi, po prostu przestań mieszać. Odpuść.

cdn.

Wir i umysł tao
Oceń artykuł

Udostępnij:
Maciej Bennewicz

Maciej Bennewicz

Dyrektor Instytutu Kognitywistyki, wykładowca mentoringu i coachingu, pisarz, socjolog, coach, terapeuta, superwizor.

4 komentarzy

  1. Tym artykułem przypomniałeś mi co się we mnie tak na prawdę zmieniło dzięki coachingowi. Brak ciągłych procesów w tle. Spokój.

  2. Dziekuje za ten wpis, dziekuje Tao. Tao jest odpowiedzia. Umysl tao pozwala odetchnac od ego. Wyzwala. Dzieki codziennej, choc krotkiej medytacji wiele pozytywnych zmian nastapilo w moim zyciu – cudownych wydarzen w wielu dziedzinach mojego zycia. Naprawde polecam goraco! Jestem w procesie zmian od 2 lat, ale ostatnie 2 miesiace to prawie wszystkie moje spelnione marzenia I plany! To jest jak magia- chcesz I masz! Ale to przede wszystkim wdziecznosc, zrozumienie, wolnosc I wiez. Panie Macieju, Panskie cwiczenia przywiezione ze swiata sa bezcenne! Dziekuje, ze sie Pan tym podzielil. Wiedza moze bolec, dlatego tak wazne jest, by zlapac oddech I dystans. I uwierzyc, ze Tao wiedzie wlasciwa droga. Zaufac I porzucic lek. A wtedy dzieja sie rzeczy niezwykle.

  3. Mnie zaciekawia także jak umysł uogólnia własne złe doświadczenia. Musi przecież upłynąć czas od spadku poczucia własnej wartości by zobaczyć w tym, co z pozoru złe i trudne dobrą stronę.
    Od dawna nie jest żadną tajemnicą dla naukowców, że łatwiej i szybciej aktywowane są szlaki neuronalne odpowiedzialne za negatywne emocje. Fascynuje mnie jaki trud i energia psychiczna musi zostać zużyta na tworzenie pozytywnych odniesień, wiary i zaufania do samego siebie a także na kontakcie ze swoją zasobowością.
    Od emocji pozytywnych i negatywnych wolę oczywiście nieczęste momenty neutralnych stanów bycia w tu i teraz. Chciałabym móc więcej medytować a nie zapierniczać w zasadzie za darmochę co nazywa się budującą demokracją u nas. Świat mógłby być lepiej pomyślany. Wielka szkoda, że ludzie tracą tyle energii na podgryzanie się w pracy, donosy, oszustwa, wojny. To takie jest bez większego sensu dla dobra ogółu, za to ego nie tak małej liczby osób może się napawać a ich portfele puchnąć.

    Pozdrawiam :)

  4. Mozolne budowanie świadomości… przychodzi wojna, ginie dużo światłych ludzi i ponownie następuje mozolne budowanie świadomości … Pranie mózgów przebiega szybciej…

Komentarze są wyłączone.